Zaɓen Jakadu Tinubu: Wata Jarabawar Ga Manufar Harkokin Ƙasashen Waje Ta Najeriya A Zamani?

Abuja: Zaɓen da Shugaba Bola Ahmed Tinubu ya yi na sabbin jakadu na Najeriya zuwa ƙasashen duniya bai zama wani mataki na yau da kullun ba. A maimakon haka, ya ƙaddamar da wani muhimmin bincike kan makomar manufofin ƙasashen waje na ƙasar a cikin wannan ƙarni na 21. Wannan matakin na iya zama alamar farko na wani babban sauyi—ko kuma wata dama da aka rasa—don daidaita matsayin Najeriya a duniya mai saurin canji.

Tarihin Girma Da Ƙalubalen Zamani

Najeriya ta kasance tana da babbar rawa a harkokin ƙasashen waje a Afirka tun bayan samun ‘yancin kai. Ta kasance jagora a cikin gwagwarmayar kwato mulkin mallaka, ta kafa kuma ta goyi bayan ƙungiyoyin yanki kamar Tarayyar Afirka da Ƙungiyar Ƙasashen Yammacin Afirka (ECOWAS), kuma ta tura sojojinta don ayyukan wanzar da zaman lafiya a ko’ina cikin nahiyar. Duk da haka, masu lura da al’amura suna nuna cewa dogaro kawai akan wannan tarihin ba zai isa ba don fuskantar ƙalubalen zamani.

Yanayin duniya na yanzu ya bambanta sosai. Ana fuskantar gagarumin gasa tsakanin manyan ƙasashe, tattalin arzikin duniya yana raguwa, matsalolin yanayi suna ƙara tsananta, kuma fasahar dijital ta canza yadda al’ummomi ke hulɗa. A cikin wannan yanayi, manufar harkokin ƙasashen waje ta Najeriya dole ne ta mai da hankali kan samun fa’idodin tattalin arziki na zahiri—jawo hankalin masu zuba jari, faɗaɗa kasuwannin fitar da kayayyaki, da samun fasahohi—tare da ci gaba da riƙe matsayinta na jagora a yankin.

Ginshiƙai Uku Na Wata Manufa Mai Haƙiƙa

Don cimma wannan buri, masana suna ba da shawarar cewa manufar harkokin ƙasashen waje ta Najeriya dole ne ta dogara ne akan ginshiƙai uku masu muhimmanci:

1. Diflomasiyyar Tattalin Arziki: Canza Ofisoshin Jakadanci Zuwa Kantuna Na Kasuwanci

Aikin jakadan Najeriya na zamani dole ne ya wuce taron jama’a da jawabai. Ya kamata ofisoshin jakadancin su zama cibiyoyin tallata kasuwancin Najeriya. Wannan yana nufin cewa jakadanni da ma’aikatansu dole ne su kasance masu ƙwarewa a fannin tattalin arziki, su san abubuwan da suka fi dacewa a cikin tattalin arzikin Najeriya, kuma su iya yin hulɗa kai tsaye da manyan kamfanoni da masu zuba jari a ƙasashen da suke aiki. Nasarar jakadan za a auna ta yawan zuba jarin da aka jawo, yarjejeniyoyin kasuwanci da aka sanya hannu, da adadin ayyukan yi da aka ƙirƙira, ba kawai yawan ziyarar siyasa ba.

2. Gudanar da Duniya Mai Bangarori Da Yawa Da Hikima

Najeriya ba ta da wata ƙungiya ta musamman a duniya. Tana hulɗa da ƙasashen Yamma, China, Rasha, Turkiyya, Indiya, da sauransu. Wata manufa mai haƙiƙa tana buƙatar rashin tsayawa tare da duk waɗannan ƙasashe, amma da hikima. Yana da muhimmanci a guji dogaro da wata ƙasa guda ɗaya. Maimakon haka, Najeriya ta buƙaci wata dabarar da za ta yi amfani da alaƙoƙinta da kowace ƙasa don samun fa’ida ta musamman—ko ta hanyar zuba jari, horar da ma’aikata, ko haɗin gwiwar tsaro—wanda zai amfanar da ci gaban ƙasa.

3. Tsaron Yanki A Matsayin Tsaron Kai

Rashin kwanciyar hankali a yankin Sahel da Tekun Guinea barazana ce kai tsaye ga tsaron cikin gida da tattalin arzikin Najeriya. Saboda haka, manufar harkokin ƙasashen waje dole ne ta mai da hankali kan ƙarfafa ECOWAS da sauran ƙungiyoyin yanki. Dole ne diflomasiyya ta yi aiki tare da shirye-shiryen tsaro don magance matsalolin ta’addanci, fashin teku, da safarar mutane. Kwanciyar hankalin makwabta shine kwanciyar hankalin Najeriya.

Jakadan Zamani: Mai Gudanarwa, Ba Ma’aikacin Gwamnati Kawai

Don aiwatar da wannan sauyi, dole ne a canza yadda ake zaɓen jakadu da horar da su. Jakadan Najeriya na zamani dole ne ya zama mai gudanar da dabarun da mai tallata al’amuran ƙasa. Ba ya isa ya kasance ɗan siyasa mai aminci kawai. Dole ne ya kasance mai ilimin tattalin arziki, fasahar dijital, da sarƙaƙƙiyar kasuwancin duniya. Hanyoyin sadarwarsu dole ne su wuce ma’aikatun harkokin ƙasashen waje zuwa ga ɗakunan gudanarwa na manyan kamfanoni, jami’o’i, da cibiyoyin bincike.

“Zaɓen jakadu ya kamata ya dogara ne akan ƙwarewa da iyawa,” in ji wata ƙwararriyar diflomasiyya da ta yi aiki a ofisoshin jakadancin Najeriya a wata babbar ƙasa. “Me amfanin aika wani ba shi da ilimin fasaha zuwa ƙasar da ke jagorantar fasahar dijital a duniya? Ko aika wanda ba shi da gogewar tsaro zuwa yankin da ke fama da ta’addanci? Manufa ta haƙiƙa tana buƙatar mutanen da suka dace a wurin da suka dace.”

Ƙarshe: Lokacin Da Ake Bukatar Ƙwazo Da Jagoranci

Zaɓen jakadu da Shugaba Tinubu ya yi zai iya zama farkon wani babban sauyi ko kuma wani mataki na al’ada. Abin da zai ƙayyade shi ne ko gwamnatin za ta ba wa waɗannan jakadu takamaiman manufofi da albarkatu da suka dace, da kuma ko za a yi musu lissafi bisa sakamakon aikin su. Idan an yi amfani da wannan damar da kyau, Najeriya na iya canzawa daga zama babbar murya a Afirka zuwa wata ƙasa mai tasiri a duniya, wacce ke tsara al’amuran duniya ba kawai ta karbar su ba. Amma idan aka yi watsi da ita, ƙasar na iya ci gaba da raguwa a cikin tasirinta a kan matakin duniya.

Tushen Labari: An ƙirƙiri wannan rahoton ta hanyar amfani da bayanai daga cikin labarin mai taken “Towards a pragmatic, productive foreign policy for Nigeria and the new ambassadors” da jaridar BusinessDay ta buga. Za a iya karanta cikakken rahoton na asali a nan: https://businessday.ng/pro/article/towards-a-pragmatic-productive-foreign-policy-for-nigeria-and-the-new-ambassadors/.