‘Yan Jarida Suna Kira Ga Kare Haƙƙin Yanar Gizo da Kuma Tsare Bayanan Sirri

‘Yan jarida, musamman ma a jihar Kano, an yi musu kira da su riƙa kiyaye haƙƙin yanar gizo, kare bayanan sirri, da kuma bin dokokin kare bayanan mutane yayin da aka samu karuwar damuwa game da sa ido na gwamnati, keta haƙƙin sirrin mutane, da kuma zazzage bayanai ba bisa ka’ida ba a fadin ƙasar.

Taron Karawa Juna Sani na ASKOJ

Wannan shi ne jigon taron da ƙungiyar ‘yan jarida ta yanar gizo ta Kano (ASKOJ) ta shirya tare da haɗin gwiwar ƙungiyar ‘yan jarida masu kare haƙƙin bil’adama ta Najeriya (HRJNN) da kuma ƙungiyar Lauyoyi Ba Tare da Iyaka ta Faransa (ASF France).

A yayin taron da ya gudana na tsawon sa’a guda ta hanyar yanar gizo, Kehinde Adegboyega, Daraktan Zartarwa na HRJNN, ya jaddada bukatar ‘yan jarida su sami horo, kariya, da ƙarfafawa don su ci gaba da yiwa hukumomi alkawari ba tare da tsoro ba.

“Ƙungiyarmu tana da himma wajen ƙarfafa iyawa da kuma kare haƙƙin ‘yan jarida, musamman yayin da dokoki da yawa ke ƙoƙarin fallasa tushen bayanan sirri a ƙarƙashin sunan tsaron ƙasa,” in ji shi.

Damuwa game da keta haƙƙin ‘yan jarida

Adegboyega ya bayyana damuwarsa game da ƙoƙarin da hukumomi ke yi na tilasta wa ‘yan jarida bayyana tushen bayanansu, yayin da ya soki tsarin doka na Najeriya wanda bai ba da isasshen kariya ga ‘yan jarida ba a zamanin yanar gizo.

“‘Yan jarida dole ne su kasance a faɗake. Aikin jarida yana fuskantar barazana daga rashin fayyace doka da kuma keta iyaka na gwamnati. Dole ne mu kuma ilmantar da kanmu mu kafa manufa game da haƙƙin ɗan adam da ‘yancin ‘yan jarida,” in ji shi.

Angela Uwandu, Darakta ta ƙasa ta ASF France, ta kuma mai da hankali kan mahimmancin mutunta sirrin bayanai na sirri da na sana’a, musamman a ƙarƙashin Dokar Kare Bayanan Najeriya (2023).

Ta bukaci ƙungiyoyin watsa labarai da su sanya fifiko kan sirri, gaskiya, da lissafi a cikin ayyukansu.

Barazanar yanar gizo ga ‘yan jarida

“A cikin yanar gizo, ‘yan jarida suna cikin haɗari na zazzage bayanai da sa ido. Dole ne ku yi taka tsantsan wajen sarrafa bayanan sirri, na ku da na tushen bayananku ko batutuwan ku.

“Sirri ba kawai buƙatar doka ba ne; aikin ƙa’ida ne,” in ji Uwandu.

Ta yi nuni da zazzage bayanan NIMC na 2024, inda aka ce an sayar da lambobin shaidar ƙasa (NIN) da lambobin tabbatar da banki (BVN) akan kuɗin kusan ₦100 kawai, Uwandu ta nuna rashin daidaiton aiwatar da doka.

“Hukumar Kare Bayanai ta Najeriya ta yi sauri ta shiga tsakani game da zazzage bayanan kamfanin kuɗi na masu zaman kansu, amma har yanzu ba a bayar da hukunci ga NIMC ba. Wannan bambancin yana da ban damuwa,” in ji ta.

Faɗaɗa bayanai yayin zaɓe

Uwandu ta yi gargadin game da haɗarin yawan raba bayanai yayin lokutan zaɓe, inda ta ambaci yadda matasa masu jefa ƙuri’a suka yi posting hotunan katin zaɓen su a zaɓen da ya gabata, ba su san cewa suna fallasa bayanan sirri ba.

“Yayin da zaɓe ke gabatowa, ‘yan jarida dole ne su kasance a kan gaba wajen inganta alhakin yanar gizo,” in ji ta.

Taron ya kuma haskaka batutuwa kamar sa ido na siyasa, hako bayanai don riba ko nasarar zaɓe, da kuma yada labaran ƙarya, waɗanda duk suna haifar da haɗari ga amincin aikin jarida da amincewar jama’a.

Kira ga kare ‘yancin ‘yan jarida

A farkon jawabinsa, Shugaban ƙungiyar ‘yan jarida ta yanar gizo ta Kano (ASKOJ), Comrade Salisu Yakubu, ya yaba wa haɗin gwiwar kuma ya ce taron ya zo daidai lokacinsa.

“Lokaci yana canzawa. Wannan tattaunawar tana da mahimmanci don inganta aikinmu da kuma kare membobinmu,” in ji shi, inda ya godewa Adegboyega da Uwandu kan jagorancinsu a fagen kare haƙƙin yanar gizo da na ɗan adam.

Ya ba da labarin cewa an kafa ASKOJ a shekarar 2020 don haɗa ƙwararrun ‘yan jarida daga shafukan yanar gizo masu inganci, waɗanda suka himmatu ga aikin jarida na da’a da kuma kare ‘yancin watsa labarai a Najeriya.

Ya kuma bukaci ‘yan jarida da su kiyaye sirrin mutane da kuma kare ‘yancin ‘yan jarida, inda ya ce waɗannan ba kawai ayyukan sana’a ba ne amma har ma aikin ƙasa ne.

Full credit to the original publisher: Arewa Agenda – Source link