Makinde Ya Rantsar da OYSIEC: Yadda Zaben Kananan Hukumomi na 2027 Zai Tsara Siyasar Oyo da Najeriya

Ibadan: Aikin rantsar da sabuwar Hukumar Zabe Mai Zaman Kanta ta Jihar Oyo (OYSIEC) da Gwamna Seyi Makinde ya yi a ranar Talata, bai zama wani biki na yau da kullun ba. A maimakon haka, ya zama alamar fara kidaya zuwa wani babban taron siyasa wanda zai tsara tsarin mulki a jihar har zuwa shekara ta 2027, kuma yana iya yin tasiri mai zurfi kan siyasar ƙasa baki ɗaya.

Alamar Farko ta Yaƙin Neman Zaɓe na 2027

Yayin da sauran jihohi ke shirye-shiryen zaben 2023, Gwamna Makinde ya fito da wani dabarance na siyasa ta hanyar sanya hannu kan zaben kananan hukumomi a shekara ta 2027 a matsayin babban abin da za a yi. Masana siyasa suna ganin wannan mataki a matsayin ƙoƙari na farko don tsara yanayin siyasa da kuma ƙarfafa tushen goyon baya a ƙauyuka da garuruwa kafin yaƙin neman zaɓe na ƙasa.

“Lokacin da Gwamna ya ce zaben zai yi karo da na ƙasa, yana nufin cewa za mu ga yaƙin neman zaɓe mai sarkakiya,” in ji Dr. Ahmed Lawal, wani masanin siyasa a Jami’ar Ibadan. “Za a yi amfani da zaben kananan hukumomi a matsayin ma’auni don tantance ƙarfin jam’iyyu da kuma samun goyon baya na gida, wanda zai yi tasiri kai tsaye kan sakamakon zaɓen shugaban ƙasa.”

‘Yancin Kai Ko Matsi na Siyasa? Jarabawar OYSIEC

Babban batun da ya fito daga jawabin Gwamna Makinde shi ne yadda ya nanata cewa hukumar zabe ta OYSIEC dole ta yi aiki da cikakken ‘yancin kai. Wannan magana, duk da cewa ta dace da ka’idojin dimokuradiyya, ta zo ne a lokacin da ake ta suka game da yadda hukumomin zaɓe a Najeriya ke fama da matsin lamba daga manyan ƴan siyasa.

“Kalmar ‘mai zaman kanta’ a cikin sunan hukumar dole ta zama gaskiya, ba kawai suna ba,” in ji Makinde a lokacin rantsarwar. Wannan kira na gaskiya ya zama jarabawar gaske ga sabbin kwamishinonin. Shin za su iya gudanar da zaɓe mai inganci a lokacin da za a yi zaben ƙasa a lokaci guda, inda duk jam’iyyu za su yi ƙoƙarin cin nasara a kowane zaɓe?

Muhimmancin Zaben Kananan Hukumomi ga Dimokuradiyyar Najeriya

Bincike ya nuna cewa dimokuradiyya ta gaske ta fara ne daga gida. Zaben kananan hukumomi shi ne hanyar da ƴan ƙasa ke fara haɗuwa da tsarin zaɓe kai tsaye, kuma shi ne tushen samun gagarumar masu zaɓe. Rashin amincewa da sakamakon wannan zaɓe na iya haifar da tashin hankali ko kuma rashin shiga zaɓe na gaba.

A jihar Oyo, inda akwai kananan hukumomi 33, sakamakon zaɓen na iya zama alamar abin da zai faru a ƙasar. Jihar na ɗaya daga cikin manyan jihohin da ke da yawan jama’a a Najeriya, kuma ta kasance jiha mai muhimmanci a zaɓen shugaban ƙasa. Don haka, yadda OYSIEC za ta gudanar da aikinta zai zama abin kallo ga sauran jihohi.

Hanyar Gaba: Kalubale da Fursunoni

Sabuwar hukumar za ta fuskanta manyan kalubale guda biyu: tsaron zaɓe da amincin kuri’u. Tare da zaben ƙasa da na kananan hukumomi da za su yi karo, buƙatar tsaro za ta ƙaru sosai. Hukumar dole ta tabbatar da cewa ana gudanar da zaɓe lafiya ba tare da tashin hankali ko satar kuri’u ba.

A gefe guda kuma, wannan yanayi yana ba da dama mai muhimmanci. Idan OYSIEC ta sami nasarar gudanar da zaɓe mai inganci da aka yarda da shi, hakan zai ƙarfafa amincewar jama’a ga tsarin zaɓe, kuma zai iya zama abin koyi ga sauran jihohin Najeriya. Nasara za ta ƙarfafa matsayin Gwamna Makinde a matsayin jagoran siyasa mai son kawo sauyi.

Ƙarshe: Rantsar da OYSIEC ta zama farkon wasan don zaben 2027. Yadda za a bi wannan hanya—ko ta hanyar gaskiya ko ta hanyar tursasawa—zai tsara ba kawai makomar jihar Oyo ba, har ma da yadda dimokuradiyya za ta ci gaba a matakin gari a Najeriya.

Wannan rahoton ya dogara ne akan bayanai daga asalin labarin da The Guardian Nigeria ta buga: “Ƙarfafa Dimokuradiyya, Makinde Ya Umurci Sabbin Membobin OYSIEC”.