M23 Ta Yarda Da Ja Da Sojoji Daga Uvira: Wani Alamar Gaskiya Ko Dabarar Dakatarwa?

Labarin da ya samo asali daga tushe: DW Hausa – M23 za ta ja da sojojinta daga Uvira

Bayan mamaye birnin Uvira mai muhimmanci a kusa da iyakar Burundi a makon da ya gabata, kungiyar ‘yan tawayen M23, wadda ake zargin Rwanda ke tallafa mata, ta sanar da cewa za ta ja da sojojinta daga birnin. Sanarwar ta zo ne ‘yan kwanaki bayan sanya hannu kan yarjejeniyar sulhu tsakanin gwamnatocin Kongo da Rwanda a Washington, Amurka. Wannan matakin yana haifar da tambayoyi game da ko yana nufin fara gaskiya na zaman lafiya ko kuma wata dabarar dakatarwa a cikin rikicin da ya shafe shekaru 30 a yankin.

Yarjejeniyar Washington Da Shakku Kan Aikinta

Yarjejeniyar da aka kulla a Washington ta zama wani babban abin dogaro ga masu fatan kawo karshen rikicin a gabashin Kongo. Duk da haka, mamayar da M23 ta yi wa Uvira bayan an rattaba hannu kan yarjejeniyar ta sanya mutane yin shakku kan ikon yarjejeniyar ta kawo sauyi a fili. Masu lura da al’amuran yankin suna nuni da cewa, yayin da yarjejeniyar ke magana game da tsagaita bude wuta da ja da baya, aikin da M23 ta yi na ci gaba da fadada ikonta yana nuna cewa akwai gaba daya tsakanin magana da aiki.

M23 ta bayyana cewa matakin ja da baya daga Uvira ya bi bukatar da masu shiga tsakani na Amurka suka yi. Wannan bayani yana nuna irin tasirin da kasashen waje ke da shi a cikin wannan rikici, amma har yanzu ba a bayyana cikakken sharuddan wannan “bukata” ba, ko kuma idan akwai wasu alkawurran da ba a bayyana ba da suka kawo wannan yanke shawara.

Ma’anar Ja Da Baya A Cikin Dabarun Rikici

A tarihi, ja da baya a yankunan da aka mamaye a cikin rikice-rikicen Kongo ba koyaushe yake nufin gaskiya ba. Sau da yawa, yana zama wata dabarar soja don tsaftace hanyoyin samun kayan aiki, sake tsara sojoji, ko kuma jawo hankalin sojojin gwamnati zuwa wani yanki domin kai hari a wani. Masana harkokin siyasa da soja suna lura da cewa Uvira tana da matukar muhimmanci ta fuskar tattalin arziki da tsaro saboda matsayinta a kan hanyar kasuwanci da kuma kusancinta da iyakar Burundi.

Don haka, ja da baya daga irin wannan birni yana bukatar cikakken bincike. Shin M23 tana son nuna an bi umarnin masu shiga tsakani domin samun lokaci da kuma karfinta? Ko kuma wannan matakin yana nufin fara aiwatar da yarjejeniyar Washington a zahiri? Amintattun majiyoyi daga yankin sun ba da rahoton cewa har yanzu akwai tashin hankali da motsi na sojojin M23 a wasu sassan lardin Kivu ta Kudu, wanda ke nuna cewa rikicin ba a kawo karshensa ba.

Farin Ciki Ga ‘Yan Gudun Hijira Da Matsalolin Tsaro

Daya daga cikan manyan abubuwan da ke damun jama’a da kungiyoyin agaji shi ne matsalar ‘yan gudun hijira da suka zarce miliyan uku a yankin gabashin Kongo. Ja da baya daga wani birni kamar Uvira na iya ba da damar ‘yan gudun hijira su koma gidajensu, amma kuma yana iya haifar da sabon rikici idan ikon tsaro ya ragu ko kuma aka samu sauye-sauyen iyakokin ikon. Gwamnatin Kongo ta Kasa (FARDC) za ta yi karin aiki domin cika gurbin da M23 za ta bar, wani aiki da zai bukaci kudi da kwarewa.

Haka kuma, akwai tsoron bazuwar rikici zuwa kasashen makwabta kamar Burundi da Rwanda, musamman idan aka yi imanin cewa akwai goyon baya daga kasashen waje ga bangarorin daban-daban. Wannan yana da matukar muhimmanci ga zaman lafiya da kwanciyar hankali a yankin nahiyar Afirka ta Tsakiya baki daya.

Matsayin Kasa Da Kasa Da Makomar Rikicin

Babban abin da zai tantance makomar wannan ja da baya shi ne yadda gwamnatocin Kongo da Rwanda za su bi gaskiya da alkawurran da suka rattaba hannu a kan su a Washington. Kasar Rwanda ta musanta almundahana da goyon bayan M23, duk da rahotannin da ke nuna haka daga majiyoyi daban-daban na Majalisar Dinkin Duniya da kungiyoyin kare hakkin bil adama. Idan ja da baya na M23 ya zama na dindindin, to hakan zai zama wata alama mai kyau. Amma idan ya zama wani yanki na dabarun rikici, to hakan zai kara dagula yanayin da ke cikin rudani.

A karshe, zaman lafiya a gabashin Kongo ba zai yiwu ba har sai an magance tushen rikicin – wato rashin adalci, cin hanci da rashawa, da kuma fada kan albarkatun kasa kamar tanadi da ma’adanai. Duk wani mataki na ja da baya ko yarjejeniya da ba ta kafa hanyar magance wadannan matsalolin tushe ba, zai iya zama wani lokaci na dakatarwa kawai a cikin rikicin da ya dadde.

Labarin ya samo asali ne daga rahoton farko na DW Hausa, amma an kara bincike da cikakken bayani game da mahangar siyasa, soja, da al’amuran yankin.