**Labari daga Ahmad Yusuf, a Abuja**
A ranar Juma’a, Shugaban ƙasa Bola Ahmed Tinubu ya gabatar da kasafin kuɗin shekarar 2026 ga Majalisar Dokoki ta ƙasa a wani taron haɗin gwiwa na ‘yan majalisar dattawa da na wakilai. Kasafin, wanda aka yi hasashen zai kai Naira tiriliyan 58.18, ya ƙunshi abubuwan da suka fi mayar da hankali, musamman kan yadda aka fi ba wa bangaren tsaro muhimmanci.
Hoto: @OfficialABAT
Source: Twitter
**Dalla-Dalla Kan Kuɗaɗen:**
Shugaban ya bayyana cewa za a kashe Naira tiriliyan 26.08 domin ayyukan ci gaba da gina ababen more rayuwa, yayin da Naira tiriliyan 15.25 za a bi da su a matsayin kuɗin gudanar da ayyukan gwamnati na yau da kullum. Amma babban abin lura shi ne, an ware Naira tiriliyan 15.52 domin biyan wasu basussukan da ƙasar ke bin. Wannan yana nufin cewa kashi 26.6% na duk kuɗin da za a kashe a shekara mai zuwa za a biya bashi—abin da ke nuna cewa matsin basussuka har yanzu babu ƙarshensa.
Shugaba Tinubu ya ce an gina kasafin ne bisa tsammanin samar da gangar man fetur miliyan 1.84 a kowace rana, da kuma farashin musayar kuɗi na Naira 1,400 akan kowace Dala ɗaya a shekarar 2026. Wannan hasashen yana buƙatar kulawa sosai, saboda rikicin yankin Neja Delta da rashin ƙarfin matattarar man fetur na ƙasa na iya kawo cikas ga wannan burin.
**Tsaro Ya Ɗauki Babban Kaso: Menene Ma’ana A Zahiri?**
A zahiri, bangaren tsaro da kare ƙasa shi ne ya samu mafi girman rabo na Naira tiriliyan 5.41. Wannan ya fi kuɗin da aka ware wa ilimi (N3.52 tiriliyan) da kuma lafiya (N2.48 tiriliyan).
Amma yaya wannan kuɗin zai yi amfani? Ba wai kawai sayan bindigogi da motoci ba. Yana iya haɗawa da:
* Ƙarfafa ‘yan sanda ta hanyar samar da horo mai kyau, lada masu dacewa, da kayan aiki na zamani domin magance laifuka da sauri.
* Haɓaka tsarin sadarwa na tsaro da bincike ta amfani da fasaha (technology) don gano masu ta’addanci.
* Taimakawa sojoji da ‘yan sandan ƙasa wajen samar da matsuguni masu kyau da kayan aiki masu inganci don ƙarfafa ƙwazon su.
* Samar da agajin gaggawa da tallafin rayuwa ga al’ummomin da ta’addanci ya shafa, domin hana ƙyamar da kuma taimaka wa waɗanda suka rasa dukiyoyinsu.
Muhimmin tambaya ga ‘yan majalisa da kuma jama’a shi ne: Shin wannan kuɗin za a yi amfani da shi yadda ya kamata? Shin za a iya gani sakamako a cikin rage fadan ƙungiyoyin masu garkuwa da mutane a arewa maso gabas, da kuma yaki da fashi da kisan kai a duk faɗin ƙasar?
Hoto: @OfficialABAT
Source: Facebook
**Gibin Kasafin da Matsalar Bashi:**
Shugaba ya bayyana cewa za a sami gibin kasafin (budget deficit) na Naira tiriliyan 23.85. Wannan yana nufin cewa kuɗin da gwamnati za ta kashe ya fi kuɗin da za ta samu. Don rufe wannan gibi, gwamnati za ta ƙara yin rance—wanda zai ƙara yawan basussukan ƙasar—ko kuma ta ƙara yawan haraji da kuɗaɗen shiga. Wannan shine babban abin da talakawa suka kamata su sa ido a kai. Za a biya wannan gibin ta yaya? Shin za a ƙara haraji? Ko kuma za a rage wasu ayyuka masu muhimmanci? Wannan shi ne ainihin jigon tattaunawar da ‘yan majalisa suka kamata su yi.
**Kalaman Shugaban Ƙasa da Ma’anarsu:**
Da yake jawabi a gaban majalisa, Shugaba Tinubu ya ce: “Wannan kasafin kuɗi bayani ne na abubuwan da ƙasa ta fi bai wa muhimmanci. Muna ci gaba da jajircewa wajen tabbatar da daidaiton tsara dukiyar kasa, gaskiya wajen bashi, da kuma tabbatar da cewa duk kuɗin da ake kashewa yana da amfani ga al’umma.”
Wadannan kalmomi suna da muhimmanci sosai. “Daidaiton tsara dukiyar ƙasa” yana nufin cewa za a yi ƙoƙarin rage bambancin arziki tsakanin masu hannu da shuni da talakawa. “Gaskiya wajen bashi” yana nufin bin ƙa’ida wajen yin rance da biyan bashi. Amma babu abin da ke da muhimmanci fiye da “duk kuɗin da ake kashewa yana da amfani ga al’umma.” Wannan shi ne abin da duk mutane suke sa ran gani—kashe kuɗi a hanyoyin da za su kawo ingantacciyar ilimi, lafiya, ababen more rayuwa, da kuma tsaro mai ƙarfi.
**Ƙarshe:**
Kasafin kuɗin 2026, wanda aka sanya masa taken “Kasafin Ƙarfafawa, Ƙarfafawar Juriya da Ci Gaban Tattalin Arziki Na Gama-gari,” yana da manyan buri. Amma buri ba abin gaskatawa ba ne. Yanzu aikin ‘yan majalisa ne su yi bincike sosai, yi tambayoyi masu muhimmanci, da kuma tabbatar da cewa an yi amfani da kowane kudin da aka ware yadda ya kamata. Jama’a kuma su ci gaba da lura da ayyukan gwamnati. Tsaro yana da muhimmanci, amma ilimi, lafiya, da samun abinci mai gina jiki su ma tsaro ne. Ƙasar ba za ta yi ƙwazo ba idan ɗayan wadannan bangarorin ya yi rauni.