Hare-haren Jiragen Yakin Amurka a Sokoto: Tsaro Ko Cin Zarafin Iko?

Gwamnatin Tarayya ta Najeriya ta tabbatar da cewa ta kai hare-haren sama tare da hadin gwiwar Amurka kan wuraren gudun hijira na kungiyar ISIS a dajin Bauni, jihar Sokoto. Amma, wannan aikin da ya faru a ranar 26 ga Disamba, 2025, ya tayar da tambayoyi masu muhimmanci game da tsarin tsaro na kasa, ikon mallakar kasa, da kuma sakamakon da zai biyo baya.

Menene Ya Faru Da Gaske?

Bisa bayanan da Ministan Yada Labarai, Mohammed Idris, ya bayar, hare-haren an kai su ne da jiragen sama marasa matuka na MQ-9 Reaper na Amurka, wadanda suka harba makamai masu bin saitin GPS guda 16. An yi niyya ne don kashe gungun ‘yan ta’addan ISIS na kasashen waje da ke shirin kutsa cikin Najeriya daga yankin Sahel. Shugaba Bola Tinubu ne ya ba da izinin aikin.

Duk da haka, wasu gutsuttsuran makaman da aka yi amfani da su sun fadi a Jabo, Sokoto, da kuma Offa, jihar Kwara. Gwamnati ta ce ba a sami raunin fararen hula ba, amma wannan bai kawar da tsoron al’ummar yankin ba.

Tambayoyin Da Ba A Amsa Ba: Ikon Kasa da Hadin Kan Waje

Wannan aiki ya fito fili ya nuna matakin hadin gwiwar tsaro tsakanin Najeriya da Amurka. Amma, masana tsaro da siyasa suna duba wannan aiki da ido biyu. Ko Sojojin Najeriya ba su da kayan aiki irin na jiragen sama marasa matuka (drones) don gudanar da irin wannan aiki da kansu? Ko wannan yana nuna dogaro kan kayan aikin yaki na kasashen waje don magance matsalolin tsaro na cikin gida?

Bugu da kari, yadda aikin ya faru—harba makamai daga jiragen ruwa a cikin Tekun Guinea—yana nuna cewa Amurka tana da ‘yanci na yin aiki a sararin saman Najeriya da kuma yankunan da ba a saba gani ba. Wannan yana tayar da tambaya game da cikakken ikon Najeriya kan yankunanta.

Sakamako Mai Nisa: Rikicin Sahel Ya Iso Najeriya

Hare-haren sun nuna cewa rikicin da ke fama da shi a yankin Sahel—inda kungiyoyin ta’addan ke da karfi—yanzu ya fara zubowa cikin Najeriya ta hanyar arewacin kasar. Bayanin Gwamnati game da ‘yan ISIS na kasashen waje da ke kokarin kutsawa daga Sahel ya tabbatar da wannan tsoro.

Wannan yana nufin cewa yakin da ake yi da ‘yan ta’adda a Najeriya ba na ‘yan asalin kasar kawai bane. Yanzu an hada shi da rikicin duniya kan yaki da ta’addanci, inda manyan kasashe ke amfani da wuraren da ba su da iko kamar yankin Sahel da Afirka ta Tsakiya don kai hare-haren da suka dace da manufofin tsaron su.

Martanin Al’umma da Tsoron Gaba

Ko da yake Gwamnati ta yi kira ga natsuwa, faduwar gutsuttsuran makamai a Offa da Jabo na iya haifar da tsoro a cikin al’umma. Mutane na iya fara tunanin ko wane irin fashewar da za su ji ko gani a sararin sama shine wani hari na waje. Wannan na iya rage kwarin gwiwar jama’a ga ayyukan sojoji.

Haka kuma, yadda ake kula da bayanan sirri na tsaron kasa yana da muhimmanci. Yaya za a tabbatar da cewa bayanan leken asirin da ake tattarawa don irin wadannan hare-haren ba su keta hakkin bil’adama ba ko kuma a yi amfani da su wajen lalata ‘yan adawa?

Karshe: Tsaro Na Gida Ko Dogaro Na Waje?

Hare-haren Sokoto sun nuna cewa Najeriya na fuskantar barazanar ta’addanci ta duniya. Sun kuma nuna iyakar kayan aikin soja na kasar. Yayin da hadin gwiwar tsaro da kasashen waje kamar Amurka zai iya zama dole, yana da muhimmanci a yi wa kasa girmamawa.

Najeriya na bukatar tsarin tsaro na cikakken kai wanda zai ba da damar yaki da barazanar ta’addanci tare da kiyaye ‘yancin kai na siyasa da tsaro. Komai yadda ake gani, wannan lamari ya buɗe sabon babi a rikicin tsaro a yankin, kuma sakamakonsa zai shafi tsaron Najeriya na gaba.

Tushen labarin: Naija News – Bayanin Cikakken Hare-haren Jiragen Yakin Amurka