Hare-haren Jiragen Amurka Ya Kori ‘Yan Ta’adda Zuwa Kudu: Yadda Kamawar Amotekun Ondo Ke Nuna Sabon Kalubalen Tsaro
Wani lamari na kamawa a Ondo ya bayyana wata sabuwar matsala a fagen tsaron Najeriya: yadda ayyukan soji a wani yanki na iya haifar da ƙaura da kuma canza yanayin barazana a wasu sassan ƙasar.
A wani aiki mai mahimmanci da hukumar tsaro ta jihar Ondo (Amotekun) ta yi, an kama mutane 39 da ake zargin ‘yan ta’adda ne. Abin da ya fi ban mamaki shi ne bayanin da wadannan wadanda ake zargin suka bayar: suna gudu daga hare-haren jiragen sama na Amurka da aka kai a jihar Sakkwato, arewa maso yammacin Najeriya.
Wannan lamari, wanda ya faru ne a yayin wani faretin da Amotekun ta yi a Akure, ya zuba haske kan wani al’amari da ba a saba yin magana akai ba a shirin yaki da ta’addanci: tasirin ƙaura. Yadda matsin lamba a wani yanki na iya tilasta wa masu dauke da makamai neman mafaka a wani yanki, wanda hakan ke kawo sabbin kalubale ga hukumomin tsaro na yankin.
Daga Sakkwato Zuwa Ondo: Hanyar Gudun Hijira Ta Sabuwar Barazana
Kwamandan Amotekun Ondo, Adetunji Adeleye, ya bayyana cewa wadanda ake zargin, maza ne tsakanin shekaru 18 zuwa 45. Sun ce hare-haren jiragen sama na Amurka a yankunan da ake zargin ƙungiyar Islamic State (ISWAP) ke da iko a Sakkwato, ya kasance “mai ƙarfi da kisa”, har ya tilasta musu gudu zuwa kudu.
Bayanai daga ma’aikatan leken asiri na nuna cewa hare-haren na Amurka, wadanda ake aiwatarwa tare da izinin gwamnatin Najeriya, sun fi mayar da hankali kan sansanonin horarwa da cibiyoyin sadarwar ƙungiyoyin ta’addanci. Nasarar da ake samu a yankin arewa maso yamma na iya zama dalilin da ya sa wasu daga cikin wadanda suka tsira suka nemi wata kasa a kudu.
Amotekun Ondo: Tsaro Mai Zurfi Ba Wai Kare Iyakoki Kawai Ba
Kamawar ta nuna cewa aikin Amotekun ya wuce kare iyakokin jihar kawai. A cikin wannan faretin guda, an kama mutane 50 saboda laifuffuka na yau da kullun, biyu saboda kiwo a fili, shida saboda yin garkuwa da mutane, da uku saboda laifuffukan jima’i. Wannan yana nuna cewa ƙungiyar tana gudanar da aikin tsaro mai fa’ida, yana rufe ɗimbin barazana daga ta’addanci har zuwa fashi da fyade.
Kwamandan Adeleye ya bayyana cewa an fara wannan aiki ne a ƙarƙashin shirin “Patrol na Watan Ember”, wanda ke nufin rage laifuffuka a lokacin hutun Kirsimeti. Duk da haka, gano wadanda ake zargin ‘yan ta’adda daga arewa ya canza fuskar aikin, ya nuna cewa barazanar ta’addanci ta shiga cikin yankin.
Haɗin Kai Tsakanin Hukumomi: Makullin Magance Sabuwar Barazanar
Don magance wannan sabon yanayi, Amotekun ta ƙara ƙarfafa haɗin gwiwa da sauran hukumomin tsaro. An ƙara taimakon jami’an ‘yan sanda, Sojoji, Hukumar Tsaro ta ƙasa (DSS), da Hukumar Tsaron Civil (NSCDC) a kan iyakokin jihar da ke da alaƙa da jihohin Ekiti, Osun, Ogun, Edo, da Kwara.
Bugu da ƙari, Amotekun ta sanar da tura ƙungiyoyin musamman da ake kira “Amotekun Rangers” zuwa dazuzzuka da wuraren da ake zargin ‘yan daba ke amfani da su. Haka kuma, za a fara wani aiki na musamman da ake kira “Aikin Le Jade Kashi na Biyu” daga ranar 1 ga Janairu, wanda ke nuna ci gaba da tsayuwar tsaro.
Bincike: Mene Ne Mahimmancin Wannan Lamari Ga Tsaron Ƙasa?
Wannan lamari ya tayar da tambayoyi masu mahimmanci game da tsarin tsaron Najeriya gaba ɗaya:
1. Shin Da Gaske ‘Yan Ta’adda Ne? Yayin da wadanda ake zargin suka yi iƙirarin cewa gudu ne daga hare-haren jiragen sama, binciken da za a yi zai tabbatar da ainihin asalinsu da manufarsu. Shin ƴan ta’adda ne da gaske, ko kuma ‘yan daba ne kawai ke amfani da labarin a matsayin abin rufewa? Sakamakon binciken zai iya bayyana ko akwai hanyoyin sadarwa tsakanin ƙungiyoyin arewa da na kudu.
2. Matsalar Raba Bayanai: Lamarin ya nuna bukatar ƙarin saurin raba bayanan leken asiri tsakanin hukumomin tsaro na ƙasa da na jihohi. Idan hare-haren sojojin Amurka za su ci gaba, to, ya zama dole a sanar da hukumomin tsaro na yankunan da za a iya zama inda wadanda aka kora za su nufa, domin a shirya.
3. Ƙarfafa Tsaron Al’umma: Gargadin da Kwamandan Adeleye ya yi game da amfani da tasoshin da ba a sanya alama ba ya nuna yadda dabarun masu dauke da makamai ke canzawa. Wannan yana ƙara nuna mahimmancin wayar da kan jama’a da haɗin gwiwar al’umma a cikin tsaro.
Ƙarshe: Nazarin Wani Sabon Yanayi na Tsaro
Kamawar da Amotekun Ondo ta yi ba wai kawai nasara ce ta ‘yan sanda ba. Ta zama misali na yadda matsalolin tsaron Najeriya suke da alaƙa da juna. Ayyukan sojojin ƙasashen waje a arewa maso yamma na iya yin tasiri a kan tsaron jihohin kudu maso yamma.
Yadda ake gudanar da sakamakon nasarorin da ake samu a wani yanki zai zama muhimmin bangare na dabarun tsaro a nan gaba. Ƙarfafa haɗin kai tsakanin hukumomin tsaro na jihohi daban-daban, ingantaccen raba bayanai, da tsayuwar rundunonin tsaro na cikin gida kamar Amotekun, duk sun zama mahimman ƙari don hana yaduwar rikici daga yanki zuwa wani.
Yayin da Najeriya ke ci gaba da yaƙin neman zaɓe da kuma kawar da ta’addanci, wannan lamari ya nuna cewa nasara a wani yanki tana buƙatar tsari mai kyau don hana ƙaura da kuma kiyaye nasarar a duk faɗin ƙasar.
Tushen Labari: An ƙirƙiri wannan rahoto ne bisa bayanai da Jaridar The Nation ta ruwaito a matsayin tushe na farko.