Barka da zuwa cikin nazari mai zurfi kan halin da ake ciki a siyasar Kano da kuma Najeriya baki ɗaya. Labarin Dr. Rabiu Musa Kwankwaso ba wai kawai labarin mutum ba ne, sai dai labarin ra’ayi, ƙungiya, da kuma gwagwarmayar neman mulki a cikin tsarin dimokuradiyyarmu. Kamar yadda karin maganar Hausa ta ce, “Mai arziki ma yana kuka.” Ko da yake Kwankwaso ya taba zama gwamna, minista, kuma dan majalisar dattawa, amma har yanzu burinsa na zama shugaban ƙasa ya kasance kamar ƙishirwa da ba ta bushewa. Wannan rubutu zai yi ƙoƙarin fayyace dukkan abubuwan da ke tattare da wannan buri, matsalolin da ke tare da shi, da hanyoyin da za a bi don cimma shi.
Hakika, a tarihin siyasar Kano na zamani, babu wanda ya yi tasiri kamar Kwankwaso. A lokacin mulkinsa na farko a matsayin gwamna (1999-2003), ya fara kawo sauyi da yawa. Amma a lokacin mulkinsa na biyu (2011-2015), shi ne lokacin da ya kafa tushen “Kwankwasiyya” – wata manufa ta siyasa da ta shafi ilimi, ƙarfafa mata, da ayyukan more rayuwa. Ya kafa Jami’ar Teknologiyya ta Jihar Kano da Jami’ar Kimiyya da Fasaha ta Maitama Sule. Wannan bai wuce gona da iri ba. Yawancin ƴan siyasa da suka tashi a yanzu, ciki har da Gwamna Abba Kabir Yusuf, sun fito ne daga cikin makarantar tunaninsa.
Amma duk da irin wannan tasiri a Kano da yankin Arewa, Kwankwaso ya sha kaye a zaɓen shugaban ƙasa sau biyu (2015 da 2023). Wannan ya kawo cikas ga burinsa. Matsalarsa ita ce: yana da ƙarfi sosai a Arewa, amma ba a san shi sosai a Kudancin Najeriya ba. Siyasar Najeriya ta yanzu tana buƙatar haɗin kai na ƙasa baki ɗaya. Wannan shi ne babban abin da ya sa ya kasa samun kuri’un da ya isa. A shekarar 2023, ya zama dan takara a ƙarƙashin jam’iyyar NNPP, ya samu kuri’u miliyan 6 da dubu ɗari, yana mai da shi na huɗu. Wannan ya nuna cewa yana da goyon baya, amma ba isasshe ba.
Yanzu, ga damar ƙarshe da ake magana a kai. Kwankwaso ya tsufa (an haife shi a 1956), don haka zaɓen 2027 zai iya zama damarsa ta ƙarshe ta gaske don yin ƙoƙari. Amma akwai hanyoyi guda uku da za a iya bi:
- Ci gaba da jam’iyyarsa (NNPP): Wannan hanya ce mafi sauƙi, amma tana da haɗari. Ko da ya ci Kano a 2027, yana iya sake komawa cikin matsalar rashin isasshen goyon baya a ƙasar baki ɗaya. Hakanan, Gwamna Abba na iya samun matsaloli a cikin jihar, wanda zai iya rage goyon bayan jama’a ga Kwankwaso. Tambaya: Shin Kanawa za su sake zaɓar ɗan takara wanda ba dan asalin jihar ba a 2027, bayan da suka zaɓi Abba a 2023?
- Shiga jam’iyyar APC: Wannan shi ne zaɓin da yawancin masu sa ido ke tsammani. A nan, zai iya haɗuwa da ɗansa na siyasa, Gwamna Abba, wanda ke cikin wannan jam’iyya. Zai iya zama babban ɗan takara na Arewa a cikin APC, yana fatan samun goyon bayan shugaban ƙasa na yanzu. Amma wannan yana da wahala sosai. Ya kamata ya yi watsi da dukkan abin da ya kafa (NNPP) da kuma yawancin magoya bayansa masu kishin kishi. Hakanan, burinsa na zama shugaban ƙasa zai yi karo da burin wasu manyan ƴan takara a cikin APC, kamar Vice President Kashim Shettima. Zai zama fagen fama mai zafi.
- Yin haɗin gwiwa (coalition) da wasu jam’iyyu: Wannan shi ne hanya mafi wayo, amma mafi rikitarwa. Zai iya haɗuwa da wasu ƙungiyoyi masu ra’ayin mazan jiya a Kudancin ƙasar don ƙirƙirar ƙawance. Amma a siyasarcin Najeriya, irin wannan ƙawance yana da rauni, kuma sau da yawa ɗan takara na Kudancin ƙasar ne ke cin gajiyar shi. Shin Kwankwaso zai yarda ya zama mataimakin shugaban ƙasa? Ko kuma ya kafa yarjejeniya ta musamman?
Ga wata babbar matsala: Gwamna Abba Kabir Yusuf. Yanzu shi ne jagoran siyasa a Kano. Kwankwaso ya koya masa dukkan dabarun siyasa. Idan Kwankwaso ya yanke shawarar komawa APC, to Gwamna Abba zai kasance cikin wata jam’iyya daban. Wannan zai haifar da rikici a cikin gida. Ko kuma idan Kwankwaso ya ci gaba da NNPP, to Gwamna Abba zai kasance abokin hamayyarsa. Wannan yanayin na iya raba goyon bayan jama’a a Kano.
A ƙarshe, abin da ke buƙatar fahimta shi ne cewa burin Kwankwaso na zama shugaban ƙasa ya wuce burin mutum. Yana wakiltar burin yawancin mutanen Arewa da suke jin an watsar da su a siyasar ƙasar. Don haka, zaɓin da zai yi a nan gaba ba wai zai shafe shi kadai ba. Zai shafi dukkan yankin Arewa. Idan ya yi kuskure, yana iya kawo ƙarshen tasirin siyasar “Kwankwasiyya” gaba ɗaya.
Lokaci yana gudana. Zaɓen 2027 yana gabatowa. Kowane mataki da Kwankwaso zai ɗauka a yanzu zai yi tasiri mai ƙarfi a kan makomar siyasa a Kano da ma a Arewa. Shin zai yi amfani da damar ƙarshe? Shin zai yi watsi da duk abin da ya gina don neman mulki? Ko kuma zai zaɓi ya kasance jagora a yankinsa? Waɗannan su ne tambayoyin da ba a amsa ba tukuna.
Jamhuriyar Tarayyar Najeriya ta daɗe. Mu saurari, mu lura, mu yi addu’a.
Sani Abdulrazak ya rubuta daga Jami’ar Ahmadu Bello, Zariya.
Hanyar haɗin kafofin watsa labarai