Afirka Ta Tsokaci Yarjejeniyar Isra’ila da Somaliland: Matsalar da Tasirin Zaman Lafiya

Labarin da ke ƙarƙashin wannan taken ya dogara ne akan bayanai daga Rahoton DW Hausa a matsayin tushe.

Shugaban Tarayyar Afirka, Mahmoud Ali Youssouf, ya bayyana cewa duk wani mataki da zai raunana ikon gwamnatin tarayya ta Somaliya, zai iya zama barazana ga zaman lafiya da kwanciyar hankali a nahiyar. Wannan tsokaci ya zo ne bayan sanarwar da Isra’ila ta yi a ranar Juma’a, 26 ga Disamba, 2025, cewa ta amince da Somaliland a matsayin ƙasa mai cin gashin kanta.

Matsalar Haɗin Kai da Tsaron Yankin

Gwamnatin Somaliya ta yi watsi da wannan yarjejeniya, tana mai cewa ba bisa ƙa’ida ba ne kuma ta nanata cewa yankin arewacin ƙasar, wanda ake kira Somaliland, cikakken ɓangare ne na ƙasar Somaliya. Tun daga shekarar 1991, Somaliland ta bayyana ballewa daga Somaliya, amma har yanzu ba wata ƙasa a duniya da ta amince da ita ba sai wannan matakin da Isra’ila ta ɗauka.

Masu sharhi kan harkokin siyasa a yankin suna nuna cewa wannan mataki na iya zama wani yunƙuri na Isra’ila don faɗaɗa tasirinta a yankin Horn of Afirka, inda akwai fafatawa tsakanin manyan ƙasashen duniya. Amma, a gefe guda, yana iya haifar da rikici a tsakanin ƙasashen Afirka da ke da alaƙa da Somaliya.

Barazanar Al-Shabab da Tasirin Zaman Lafiya

Ƙungiyar mayaƙan Al-Shabab, wadda ke da alaƙa da ƙungiyar ta’addanci ta Al-Qa’ida, ta yi alwashin yin yaƙi da duk wani ƙoƙari na Isra’ila na amincewa ko kuma amfani da wani yanki na Somaliland. Wannan barazana tana nuna cewa matakin na iya ƙara dagula yanayin tsaro a yankin da ke fama da rikice-rikicen ta’addanci.

Tarayyar Afirka tana da manufar kiyaye iyakokin ƙasashe da aka ƙayyade a lokacin mulkin mallaka, wanda ake kira uti possidetis juris. Don haka, amincewa da wani yanki na ƙasa a matsayin mai cin gashin kanta ba tare da amincewar gwamnatin tarayya ba, ya saba wa wannan manufa kuma yana iya zama abin kafa ƙwaƙƙwaran rikici a tsakanin ƙasashen Afirka.

Matsayin Ƙasashen Duniya da Makomar Yankin

Yayin da wasu ƙasashen Larabawa ke goyon bayan Somaliya, matakin Isra’ila yana iya zama wani yunƙuri na siyasa don ƙarfafa matsayinta a yankin. Wannan yana iya haifar da sauyin yanayin siyasa a yankin, inda ƙasashen duniya suka rabu kan ko su amince da Somaliland ko kuma su ci gaba da goyon bayan haɗin kan Somaliya.

Muhimman abubuwan da za a sa ido a kai a cikin ƙananan watanni masu zuwa su ne:

• Martanin Ƙasashen Afirka: Shin sauran ƙasashen Afirka za su bi sawun Isra’ila ko kuma su tsaya tare da Tarayyar Afirka da Somaliya?
• Yanayin Tsaro: Ta yaya barazanar Al-Shabab za ta shafi ayyukan kasuwanci da ci gaban yankin?
• Shawarwari: Wane mataki ne Majalisar Ɗinkin Duniya da ƙungiyar ƙasashen Larabawa za su ɗauka don magance wannan rikici?

A ƙarshe, yarjejeniyar da ke tsakanin Isra’ila da Somaliland ba wai kawai al’amarin tsakanin ƙasashen biyu ba ne, sai dai ta zama wani al’amari na duniya da zai shafi zaman lafiya, haɗin kai, da tsaron yankin Horn of Afirka gaba ɗaya. Sakamakon wannan rikici zai yi tasiri mai yawa ga al’ummomin da ke zaune a yankin.