Alƙawarin Ankara: Yadda Goyon Bayan Turkiyya Zai Shafi Yaƙin Sudan da Tsarin Yammacin Afirka

Labarin da ke ƙasa ya dogara ne akan bayanai daga wata sanarwa da Fadar Shugaban ƙasar Turkiyya ta fitar bayan ganawar Shugaba Recep Tayyip Erdogan da Janar Abdel Fattah al-Burhan a Ankara. Ana ba da ƙarin bayani ta hanyar shiga tushen labarin na DW Hausa.

Ganawar da Ke Haifar da Tambayoyi: Shin Goyon Baya Zai Ƙara Tsananta Rikici?

Ganawar da Shugaban Turkiyya Recep Tayyip Erdogan ya yi da shugaban mulkin soja na Sudan, Janar Abdel Fattah al-Burhan, a babban birnin Turkiyya Ankara, ta zama wani muhimmin juyi a cikin rikicin Sudan. Alkawarin da Erdogan ya yi na ƙarfafa haɗin gwiwa, musamman a fannin tsaro da hakar ma’adanai, yana nufin ƙarfafa matsayin Turkiyya a matsayin babbar ƙasa mai tasiri a cikin rikicin. Amma, wannan alkawari yana tayar da tambayoyi masu muhimmanci: Shin ƙarfafa goyon baya ga ɗaya bangare zai taimaka wajen kawo ƙarshen yaƙi, ko kuma zai ƙara tsananta rikici da kuma tsawaita wahalar farar hula?

Fage na Rikicin: Haɗin Kan Ƙasashen Waje da Tasirin Su

Tun daga barkewar rikici a watan Afrilun 2023, yaƙin Sudan ya zama fagen fama da tasiri na ƙasashen waje. Yayin da Turkiyya ke ba da tallafin soja ga rundunar sojojin Sudan (SAF) da kuma jiragen sama marasa matuka, ƙungiyar ‘yan tawayen Rapid Support Forces (RSF) kuma tana samun goyon baya daga Hadaddiyar Daular Larabawa, musamman daga UAE. Wannan yanayin yana nuna yadda rikicin gida ya zama fagen yakin wakilai na ƙasashen waje, inda kowanne bangare ke neman fa’ida da tasiri a ƙasar Sudan mai arzikin albarkatu. Ganawar Ankara ta ƙara tabbatar da wannan yanayin, yana mai da hankali kan yadda rikicin ya zama wani abu na duniya.

Kalamin da Shugaba Erdogan ya yi game da “bala’i mafi muni” da kuma laifukan da ake yi a yankin Al-Fasher, yana nuna matsayinsa na adawa da RSF. Amma, masu sa ido kan harkokin ƙasashen waje suna tambaya: Shin wannan mataki na bayyana gaskiya ne don kare farar hula, ko kuma wani dabarar siyasa ne don tabbatar da ci gaba da samun damar shiga albarkatun Sudan kamar ma’adanai da noma? Bincike ya nuna cewa Turkiyya tana da sha’awar hakar ma’adanai a Sudan, wanda ya sa alkawarin da ta yi na ƙarfafa haɗin gwiwa a wannan fanni ya zama mai mahimmanci.

Tasiri Ga Yankin Sahel da Yammacin Afirka

Ƙarfafa goyon bayan Turkiyya ga Janar Al-Burhan na iya yin tasiri mai yawa ga yankin Sahel da Yammacin Afirka gaba ɗaya. Sudan tana da iyaka da ƙasashe da yawa da ke fuskantar rikice-rikicen tsaro kamar Chadi da Jamhuriyar Afirka ta Tsakiya. Ƙara tsananin yaƙi a Sudan na iya zubar da gudun hijira zuwa waɗannan ƙasashe makwabta, wanda za su ƙara matsin lamba ga tsarin tsaro da tattalin arzikinsu da suka riga sun raunana.

Bugu da ƙari, shigar Turkiyya cikin rikicin na iya ƙara rarraba ikon siyasa a yankin. A halin yanzu, Rasha da ƙasashen Yamma su ne manyan ƙungiyoyin waje da ke tasiri a yankin. Zuwar Turkiyya a matsayin babbar ƙasa mai tasiri a harkokin tsaron Sudan na iya canza yanayin da ake ciki, wanda zai iya haifar da fafutukar neman tasiri tsakanin manyan ƙasashen duniya a yankin. Wannan yanayi na iya ƙara dagula lamarin, musamman idan ƙasashen da ke goyon bayan RSF suka ƙara ƙoƃarin su don daidaita tasirin Turkiyya.

Makomar Tattaunawar Zaman Lafiya da Matsayin Masu Tasirin Waje

Ɗaya daga cikin manyan tambayoyin da ganawar Ankara ta haifar shi ne game da tasirinta ga yunƙurin samar da zaman lafiya. A halin yanzu, ƙungiyoyin duniya da na yanki suna ƙoƃarin kawo ƙarshen rikici ta hanyar tattaunawa. Amma, idan ɗaya bangaren ya ƙara samun ƙarfafawa daga ƙasashen waje, zai iya ƙara ƙyale shi daga shiga cikin tattaunawar da gaskiya. Wannan yana iya jinkirta ko ma lalata duk wani ci gaba da aka samu wajen neman mafita.

Kamar yadda aka ruwaito, alkawarin Turkiyya ya ƙunshi faɗaɗa haɗin gwiwa a fannin noma da kasuwanci. Wannan, a zahiri, na iya zama wata hanya ta taimakawa wajen farfado da tattalin arzikin Sudan bayan yaƙi. Amma, har yaƙin ya ƙare, duk wani ci gaban tattalin arziki zai kasance mai iyaka, saboda babu tsaro da kwanciyar hankali da za su ba da damar aiwatar da ayyukan ci gaba. Saboda haka, muhimmin abu shi ne a fahimci cewa gaskiyar magance rikicin Sudan ta dogara ne da kawo ƙarshen rikici da kuma samar da tsarin mulki mai inganci, ba kawai ƙarfafa ɗaya bangare ba.

Kammalawa: Bukatar Sauraron Muryoyin Sudanawa

Yayin da manyan ƙasashen duniya ke yin alƙawari da kulla yarjejeniyoyi, muhimmin abu da ya wuce duk shi ne a tuna cewa Sudanawa ne suka fi fuskantar wahala a wannan rikici. Dubban mutane sun mutu, miliyoyi sun gudu daga gidajensu, kuma ƙasar tana fuskantar bala’in cin abinci. Duk wani mataki da ɗaya daga cikin ɓangarorin ya ɗauka, ko kuma wani ƙasa ta ɗauka, dole ne ya yi la’akari da buƙatun jama’ar Sudan da kuma neman gaskiyar sulhu. Ganawar Ankara ta nuna cewa rikicin Sudan ya zama wani abu na duniya. Amma, mafita ta gaskiya za ta fito ne daga cikin ƙasar, ba ta hanyar ƙarfafa ɗaya bangare don cin gajiyar wani ba.

Tushen Labari: Bayanai da abubuwan da suka faru an samo su ne daga sanarwar hukuma da Fadar Shugaban ƙasar Turkiyya ta fitar, kamar yadda aka ruwaito a cikin labarin DW Hausa mai taken “Erdogan ya yi wa Janar Al-Burhan alkawarin ƙarfafa goyon bayansa”. Kuna iya karanta cikakken bayanin tushen ta wannan hanyar haɗin.