[[AICM_MEDIA_X]]
Ta hannun Wakilinmu na Harkokin Jiha | Bincike Mai Zurfi
A wani mataki na musamman da zai iya canza fuskar yankin Arewacin Najeriya, Gwamnan Jihar Jigawa, Malam Umar Namadi, ya sanya hannu kan doka ta kasafin kuɗi na N901.8 biliyan don shekarar 2026. Wannan kasafin, wanda majalisar dokokin jihar ta amince da shi cikin sauri, ba wai kawai ya zama mafi girma a tarihin jihar ba, har ma ya zama tsarin ci gaba da jama’a suka tsara kai tsaye. A wannan rubutu, za mu fayyace abubuwan da ke cikin wannan kasafin, mahimmancinsa ga talakawa, da kuma yadda za a iya tabbatar da an aiwatar da shi yadda ya kamata.
Hangen Nesa Mai “Burin Girma da Kuma Gaskiya”: Menene Ma’anarsa A Zahiri?
Lokacin da Gwamna Namadi ya siffanta kasafin da “mai burin girma kuma na gaskiya”, yana nufin cewa an tsara shi don magance matsalolin yau da kullun na jihar yayin da ake shirya ginshiƙai na ci gaba na dogon lokaci. Alal misali, ‘gaskiya’ tana nufin cewa an ware kuɗi don magance buƙatun jama’a da suka fito daga gari, kamar rashin ruwan sha ko ƙarancin makarantun firamare. ‘Burin girma’ kuma yana nufin gina ababen more rayuwa masu ɗorewa waɗanda za su buɗe hanyoyin samun kuɗi ga mutane, kamar hanyoyin da za su haɗa manoma zuwa kasuwa, ko kuma gina wuraren sarrafa kayayyakin noma don rage hasara. Saurin amincewar majalisa yana nuna cewa akwai hadin kai na siyasa a kan manufofin ci gaba, wanda abu ne da ba a saba gani ba kuma yana iya sauƙaƙe aiki.
Tushen “Gwamnatin Da Jama’a”: Yadda Talakawa Suka Zabi Abin Da Zasu Ci
Wannan shi ne jigon wannan kasafin kuɗi kuma abin da ya sa ya bambanta. A maimakon ma’aikatan gwamnati su tsara shi a ofis, an tattara shawarwari kai tsaye daga jama’a a dukkan karamar hukuma 27 na jihar. Wannan tsari, wanda ake kira ‘Gwamnatin Da Jama’a’, yana nufin cewa manoman Dutse, mata masu sana’ar hannu a Hadejia, da matasan Birnin Kudu—duk sun ba da gudummawa ga abin da aka zayyana a cikin kasafin. Wani abu ne mai kama da zaɓen ‘priority’ na jama’a. Idan aka yi amfani da shi da gaske, wannan yana iya zama karo na farko da talakawan Jigawa za su ji cewa ana biyan harajinsu don abin da suke so, ba kawai abin da gwamnati ta ga dama ba. Nasarar wannan za a iya ganinta idan aka gina rijiyoyin ruwa da aka yi wa kuri’a a ƙauyen, ko kuma a gina wani gada da ke rage tafiyar kwana ɗaya zuwa kasuwa.
Jefa Kuɗi Mai Yawa Kan Ayyukan Zuba Jari: Ina Bukatar Ta Ke?
Abin mamaki shi ne, fiye da kashi 70% na duk kuɗin—kusan N631 biliyan—an keɓe shi don ayyukan jarin kayan more rayuwa. Wannan yana nuna cewa gwamnati ba ta son ƙara cinye kuɗi a kan albashi da gudanarwa, amma tana son gina abubuwan da za su kawo ci gaba. A zahiri, wannan yana nufin cewa za a ƙara gina manyan hanyoyi (kamar Hadejia-Kano road), ƙarin makarantu masu inganci, asibitoci, da kuma samar da ruwa da wutar lantarki. Amma tambayar da ta taso ita ce: Ina za a samu kuɗin? Jihar Jigawa tana dogaro ne da rabon kuɗi daga tarayya da kudaden shiga daga noma. Don haka, aiwatar da wannan babban shirin na iya dogara ne kan ƙarin taimako daga tarayya, haɗin gwiwar masu saka hannun jari, da kuma ingantaccen tattalin arzikin jihar da kanta.
Sa Ido da Aiwatarwa: Yadda Za Mu Tabbata An Yi Amfani Da Kudin Da Gaskiya
Bayan sanya hannu, aikin gaskiya yanzu ya fara. Shugaban Majalisar Jihar, Rt. Hon. Haruna Aliyu Dangyatin, ya tabbatar da cewa majalisar za ta yi amfani da ikonta na sa ido don lura da kowane aiki. Wannan yana nufin za a buƙaci rahotanni akai-akai game da ci gaban ayyuka da kuma yadda ake cinye kuɗi. [[AICM_MEDIA_X]] Amma sa ido bai kamata ya zo daga majalisa kaɗai ba. Jama’a ma suna da alhakin sa ido. Ƙungiyoyin farar hula da kafofin watsa labaru na gida dole su yi aiki tare don neman bayanai kan kwangilolin da ake yin, farashin kayayyaki, da kuma gudanar da ayyukan. Gwamna Namadi ya nemi goyon bayan jama’a, don haka ya kamata su zama masu lura da shi.
Bincike Mai Zurfi: Mahimmancin Wannan Kasafin Ga Nijeriya Baki Daya
Kasafin kuɗin Jigawa ya zo a lokacin da ake buƙatar samfurin ci gaba mai inganci a Najeriya. Yawancin jihohi suna cike da kasafin kuɗi masu girma amma ba su da tasiri. Tsarin ‘Gwamnatin Da Jama’a’ na Jigawa, idan ya yi nasara, zai iya zama abin koyi ga dukkan jihohin Arewa da ke fama da matsaloli iri ɗaya. Yana nuna hanya ta yadda za a haɗa talakawa cikin tsara manufofi, wanda zai rage rashin amincewa da gwamnati. Bugu da ƙari, mai da hankali kan ababen more rayuwa yana daidai da buƙatar ƙasashe masu tasowa su saka hannun jari a cikin abubuwan da za su ƙara samar da kayayyaki da ayyuka.
Duk da haka, tarihi ya nuna cewa babban kasafin kuɗi ba shi da ma’ana idan ba a aiwatar da shi ba. Shekaru biyu masu zuwa su ne za su nuna ko wannan kasafin zai zama takarda mai ban sha’awa kawai ko kuma tsarin gaskiya na canji. Za a iya tantance nasararsa ta hanyar rahotannin ci gaba da za a bayar a kai a kai, da kuma ta yadda rayuwar wani ɗan ƙasa a ƙauyen Yankoli ko Garki zata sauƙaƙa ta hanyar samun ruwa, hanya, ko ilimi mai inganci.
Tushen Farko: An dogara da wannan bincike akan bayanan da Leadership ta fara bayar da rahoto, tare da ƙarin bayani da sharhi daga masana tattalin arziki na cikin gida.
[[AICM_MEDIA_X]]
Ku ci gaba da bin labarin don samun sabbin bayanai kan ci gaban aiwatar da wannan kasafin kuɗi. Za mu kawo muku rahotannin kwata-kwata daga filin ayyuka.