Kungiyar Tarayyar Afirka (AU) Ta Tsawata wa Kisan Yara a Sudan: Yadda Rikicin Ya Zama Bala’in Dan Adam

Bayanai daga tushen: DW Hausa

Kungiyar Tarayyar Afirka (AU) ta yi kakkausar tsawatawa kan kisan gillar da aka yi wa yara kanana a yankin Kordofan na kasar Sudan. Tsawatarwar ta zo ne bayan hare-haren da aka kai a ranar Alhamis da suka yi sanadin mutuwar mutane da dama, ciki har da yara. Wannan lamari ya kara nuna tsananin bala’in da rikicin da ake ci gaba da yi tsakanin sojojin gwamnati da ‘yan bindigar Rapid Support Forces (RSF) ya haifar, tun daga shekarar 2023.

Tsananin Bala’i da Koma Bayan Al’umma

Hare-haren da ake kaiwa fararen hula, musamman yara, a yankunan da ake fama da rikici kamar Kordofan, na nuna wani sabon mataki na tsananin zalunci a cikin rikicin Sudan. Masana harkokin kasa da kasa suna nuni da cewa, kashe yara ba wai kawai laifi ne na kisan kai ba, har ma yana lalata tsarin al’umma gaba daya. Yara su ne ginshikin kowace al’umma, kuma kashe su yana nufin kashe makomar wannan kasa.

Shugaban hukumar gudanarwa ta AU, Mahmood Youssouf, a wata sanarwa da ya wallafa a shafinsa na X, ya bayyana “bakin cikinsa kan yadda ake ci gaba da kai hari kan fararen hula”. Kira da ya yi na gaggawar samun sulhu ya nuna fargabar cewa idan ba a tsayar da wannan rikici ba, to za a ga barnar da ba za a iya gyara ba a tsarin zamantakewa da tattalin arzikin Sudan.

Rikicin Sudan: Daga Rikicin Siyasa Zuwa Bala’in Dan Adam

Rikicin da ke faruwa a Sudan ya wuce zama rikici tsakanin sojoji da ‘yan bindiga kawai. Ya zama bala’in dan da ya shafi kowane fanni na rayuwa. Rahotanni sun nuna cewa tun daga 2023, dubban mutane sun mutu yayin da kusan miliyan 12 suka zama ‘yan gudun hijira a cikin gida da kuma zuwa kasashen makwabta. Wannan yana nufin cewa Sudan na fuskantar babbar matsalar ‘yan gudun hijira a nahiyar Afirka a yau.

Tsawatarwar da AU ta yi ta zo a lokacin da ake fargabar cewa rikicin na iya kara tsananta, musamman bayan da wasu rahotanni suka nuna cewa bangarorin suna kara samun makamai. Wannan yana nufin cewa adadin wadanda za su mutu ko su rasa matsugunansu na iya karuwa sosai a cikin ‘yan watannin nan, idan ba a samu wata hanyar sasantawa ba.

Matsalar Agaji da Bukatar Sulhu

Daya daga cikin manyan matsalolin da ake fuskanta a yankunan da ake fama da rikici shi ne rashin samun damar isar da agajin jin kai ga wadanda suka tsira. Kungiyoyin agaji na kasa da kasa suna neman izinin shiga yankunan da ake fama da fada domin taimaka wa marasa lafiya, yara, da mata, amma fadan kan hanyoyi da kuma tsoron kai hari kan ma’aikatan agaji na sa aikin su ya yi matukar wahala.

Kiran da Shugaba Youssouf ya yi na “ba da damar isar da agajin jin kai” yana nuni da wannan matsala ta musamman. Ba wai kawai ake bukatar tsagaita wuta ba, har ma a bukaci samar da yanayi mai aminci da zai baiwa masu ba da agaji damar yin aikinsu ba tare da tsoron rayukansu ba.

Makomar Zaman Lafiya a Sudan

Duk da tsananin rikici da kuma tsawatarwar da kungiyar AU ta yi, tambaya mai muhimmanci ita ce: shin akwai bege ga zaman lafiya? Masana suna jaddawa cewa sulhu na iya yiwuwa ne kawai idan akwai kwakkwaran niyya daga bangarorin biyu da kuma matsin lamba daga kasashen makwabta da kungiyoyin kasa da kasa kamar AU da Majalisar Dinkin Duniya.

Kasar Sudan tana da muhimmiyar muhimmanci a nahiyar Afirka, kuma ci gaba da rikici a can zai yi tasiri ga yankin Sahel da gabashin Afirka gaba daya. Don haka, samun zaman lafiya a Sudan ba wai al’amarin Sudan kawai bane, har ma al’amarin nahiyar Afirka da kuma duniya baki daya.

A karshe, tsawatarwar AU kan kisan yara a Kordofan wani kira ne mai karfi ga duniya da ta daina kallon rikicin Sudan a matsayin ‘yanayin siyasa kawai. Yana nufin bala’in dan adam da ke bukatar gaggawar aiki don kare rayukan masu rauni, musamman yara, da kuma sake gina wata al’umma da ta lalace sakamakon fadan.